Begin januari 2006 vond ik ten noorden van Zwaagwesteinde een prachtige grijss/witte zwerfsteen. De steen kwam uit het keileem en was daardoor niet geërodeerd. Thuisgekomen ging ik natuurlijk de steen op soort onderzoeken. Daar kwam ik niet helemaal uit. Mijn onderzoek leidde tot hoornblende schalie of een soort gneis maar welke dat zou kunnen zijn, daar kwam ik ook niet helemaal uit. Vanuit de geologenkring Friesland ken ik Jan Veenstra uit Veenwouden. Hij staat bekend als kenner op het gebied van zwerfstenen en veel zwerfsteenzoekende liefhebber maken al
Door Jan Kloosterman
lang graag gebruik van zijn kennis. Jan Veenstra was er na enige bestudering met een loep al snel uit. Een fraaie fijn gestructureerde amfiboliet was zijn oordeel. Toen kon ik dus verder met mijn onderzoek. In het keienboek van P.van der Lijn vond ik een uiteenzetting van de amfiboliet. Uit zijn beschrijving bleek dat ik er niet zo ver naast zat met het onderzoek dat ik zelf al had gedaan. Hij omschreef al dat amfibolieten overeenkomst vertonen met gneizen maar dat ze zijn te onderscheiden door het gemis aan kwarts. Van hoornblende schisten verschillen ze door het gehalte aan veldspaat mineralen. Hoofdbestanddelen van de amfiboliet zijn volgens Van der Lijn gewoonlijk amfibool, plagioklaas en een enkele maal een combinatie van die twee mineralen met augiet of granaat.
Van der Lijn omschreef in zijn Keienboek al dat amfiboliet een moeilijk splijtbaar en taai gesteente is. De oorzaak daarvan is dat amfiboliet is ontstaan bij hoge temperaturen waarbij het gesteente smolt en bij afkoeling zich vormde. Amfiboliet komt over onze hele aardbol voor en is door de mindere splijtbaarheid en de taaiheid ook over de hele aardbol gebruikt voor stenen werktuigen. De amfibolieten die in Noord Nederland worden gevonden zijn zonder uitzondering afkomstig uit de Scandinavische landen. Ze werden in de prehistorie bewerkt tot bijlen, dissels en hamers bewerkt.Ook in Nederland zijn heel veel vondsten bekend van werktuigen van amfiboliet.
Tijdens een opgraving van een bandkeramische opgraving bij Rosmeer werden daar maar liefst 61 dissels of gedeelten van dissels opgegraven die bestonden uit amfiboliet. In een artikel over stenen rolhamers en hamerbijlen in archeoforum van Klaas Henstra, directeur van het Streekmuseum Burgum, worden ook een aantal rolhamers en hamerbijlen genoemd van amfiboliet. In de polder Waard-Nieuwland in de Wieringermeer werd een fraai geslepen stenen bijltje van amfiboliet bij een opgraving naar boven gehaald. Op de fraaie wegsite van Huub Schmitz, www.archeologieposterholt.web-log.nl is een artikel te vinden over een drietal stenen bijlen van amfiboliet. De bijlen zijn in zijn collectie aanwezig.
Rechts: een vroeg neolitisch bijltje van ambifoloiet uit de bandkeramiek periode
Mideen: een lensvormig bijltje van ambifoliet uit het midden neolithicum
Links: een fraai neolitisch bijltje van ambifoliet
Het eerste was bij de door mij gevonden zwerfsteen het geval. In de steen waren tientallen prachtige glinsterende zwarte augiet mineralen aanwezig. Jan Veenstra liet mij een zwerfsteen uit zijn collectie zien waarin granaat aanwezig was. Volgens Jan Veenstra had ik een prachtige vondst gedaan en was de door mij gevonden zwerfsteen de moeite waard om in mijn verzameling te worden opgenomen.
